Rhybudd i Aelodau Seneddol am ddirywiad ymysg athrawon AG arbenigol – Lynda Maddock

Mae Aelodau Seneddol ac aelodau Tŷ’r Arglwyddi wedi cael eu rhybuddio y gallai’r nifer cynyddol o blant sy’n cael gwersi addysg grefyddol (AG) gan athrawon nad oes ganddynt gymhwyster addysg grefyddol wneud niwed i’r pwnc. Caiff disgyblion ysgolion y wladwriaeth eu dysgu gan arbenigwyr mewn mathemateg, gwyddoniaeth ac ieithoedd modern, ond mae hyn ar draul pynciau eraill, gan gynnwys addysg grefyddol.

Clywodd y panel o Aelodau Seneddol dystiolaeth yn ystod ymchwiliad newydd a drefnwyd gan y grŵp seneddol hollbleidiol ar addysg grefyddol ar ddarparu a rhoi cefnogaeth i athrawon AG . Cawsant bersbectif newydd ar ddata gweithwyr yr Adran Addysg, oedd yn cadarnhau bod cyfran helaeth o addysg grefyddol yn ysgolion uwchradd y wladwriaeth yn cael ei ddysgu gan athrawon nad ydynt yn arbenigwyr:

  • Yn 2011, roedd 55% o athrawon heb gymhwyster ôl-lefel A perthnasol mewn addysg grefyddol – dwywaith cymaint â’r rhai oedd yn dysgu hanes, er enghraifft (27%).

Esboniodd arbenigwyr hefyd i Aelodau Seneddol sut mae cael athrawon nad ydynt yn arbenigwyr yn cyflwyno pwnc arbenigol yn cyfateb yn aml i ganlyniadau TGAU isel yn ogystal â phrofiad mwy cyfyngedig o’r pwnc i ddisgyblion. Rhoddwyd enghreifftiau o ganlyniadau academi canol dinas lle dysgwyd addysg grefyddol i ddisgyblion TGAU gan athrawon nad oeddent yn arbenigwyr, a dim cymhwyster yn y pwnc gan yr arweinydd pwnc ychwaith. Llwyddodd 46% o ddisgyblion ar gyfartaledd ennill gradd A neu A* ar draws eu pynciau, ond 11% yn unig o’r graddau hyn a ddyfarnwyd mewn AG.

Mae’r gostyngiad mawr yn nifer y colegau hyfforddi athrawon sy’n cynnig lleoedd hyfforddi wedi’u hariannu gan y wladwriaeth i ddarpar athrawon addysg grefyddol hefyd yn gyfrifol am y prinder mewn darpariaeth arbenigol. Dengys ffigurau’r Asiantaeth Hyfforddi Athrawon ostyngiad yn nyraniad lleoedd i hyfforddiant cychwynnol athrawon TAR addysg grefyddol yn Lloegr:

  • Roedd 675 o leoedd yn Lloegr 2010-11
  • Gostyngodd y nifer lleoedd i 460 yn 2011-12 ac i 310 yn 2012-13.  321 fydd y nifer yn 2013-14
  • Mae’r niferoedd wedi gostwng dros 50% rhwng 2010 a 2103-14.

Cyflwynwyd tystiolaeth fanwl gan Deborah Weston, National Association of RE Teachers; Mike Castelli, University Lecturers in RE; Dr Mark Chater, Culham St Gabriels; Audrey Brown, Adran Addysg; Lesley Prior o’r National Association of Standing Advisory Councils for RE  a John Keast o Gyngor Addysg Grefyddol Cymru a Lloegr. Roedd y panelwyr yn cynnwys Stephen Lloyd AS, a Dan Rogerson AS.

Dywedodd Stephen Lloyd AS, cadeirydd y grŵp seneddol hollbleidiol ar addysg grefyddol:

“Mae’r ymchwiliad hwn yn dechrau taflu goleuni ar rai o ddiffygion difrifol ein system addysg o ran gwybodaeth a dealltwriaeth fanwl o’r pwnc. Mae data ar gael sy’n nodi bod llawer o addysg grefyddol yn cael ei dysgu gan athrawon nad ydynt yn arbenigwyr, a hefyd  nad oes arbenigwyr yn yr ysgolion i gyflwyno’r addysg grefyddol o ansawdd uchel sydd ei angen.”

Er gwaethaf ymateb cychwynnol cryf, hoffai’r panel glywed gan athrawon sydd â phrofiad cyfredol o addysg grefyddol mewn ysgolion cynradd ac uwchradd yn ogystal ag asiantaethau, arbenigwyr, a mudiadau ffydd a chred sy’n gweithio yn y maes hwn.

I gloi, dywed  Stephen Lloyd: “Yn ein sesiwn tystiolaeth gyntaf  rydym wedi dechrau rhoi ffeithiau at ei gilydd a fydd yn ein galluogi i gyflwyno adroddiad cadarn i’r Ysgrifennydd Gwladol i ddangos yr hyn sy’n digwydd i addysg grefyddol mewn gwirionedd ar lefel llawr gwlad.”

Y dyddiad cau i gyflwyno gwybodaeth ysgrifenedig yw 14 Rhagfyr 2012. Cynhelir ail sesiwn dystiolaeth lafar yn y Tŷ Cyffredin ar 16 Ionawr, 2013 o 17:00 tan 19:00.  Bydd addysg grefyddol ar lefel addysg gynradd hefyd yn cael ei ystyried bryd hynny. Anfonwch e-bost at Dr Barbara Wintersgill (b.wintersgill@btinternet.com) i gael rhagor o wybodaeth neu ewch i www.religiouseducationcouncil.org. Cyhoeddir adroddiad yn gynnar yn 2013.

Ymholiadau’r cyfryngau: Colin Hallmark / Harriet Johnson, 3:nine Communications

Ffôn: 0207 736 1888; 07837 053 207; ebost: info@3nine.co.uk

  1. Sefydlwyd Cyngor Addysg Grefyddol Cymru a Lloegr (REC),  sy’n dod â dros 60 o sefydliadau cenedlaethol at ei gilydd, yn 1973. Mae’r rhain yn cynnwys cymdeithasau academaidd a phroffesiynol sy’n arbenigo mewn crefyddau ac addysg grefyddol, yn ogystal â mudiadau crefydd a chred unigol, yn cynnwys amrywiaeth o gymunedau ffydd cenedlaethol, gan gynnwys Cymdeithas Dyneiddwyr Prydain. Un o flaenoriaethau’r REC yw cryfhau ansawdd y ddarpariaeth i’r pwnc drwy’r system addysgol. Mae’n darparu ysgrifenyddiaeth i’r grŵp seneddol hollbleidiol ar addysg grefyddol.
  1. Mae’r REC yn sefydliad cenedlaethol sy’n cynrychioli amrywiaeth o grefyddau a chredoau. Mae’r aelodau’n cynnwys Eglwys Loegr, yr Eglwys Gatholig, Eglwysi Rhyddion, y ffydd Fwdhaidd, Hindŵaidd, Iddewig, Mwslimaidd, Sikh, Jain, Zoroastriaidd a Bahá’í, Cymdeithas Dyneiddwyr Prydain a chymdeithasau dysgu proffesiynol.
  1. Stephen Lloyd, Aelod Seneddol Eastbourne a Willingdon yw cadeirydd y grŵp seneddol hollbleidiol ar addysg grefyddol , a darperir ei ysgrifenyddiaeth gan Gyngor Addysg Grefyddol Cymru a Lloegr (REC). Fiona Bruce AS, Mary Glindon AS, y Farwnes Brinton a Mike Crockart AS yw’r is-gadeiryddion.