ALLA I NEWID Y BYD? Y Gwir Barchedig John Davies, Esgob Abertawe

Myfyrdod ar effaith bywyd Iesu Grist ar hanes y byd a’i bobl yw ‘A Solitary Life’. Roedd y bywyd hwnnw, a ddechreuodd ddwy fil o flynyddoedd yn ôl mewn amgylchiadau heriol, mewn tref gyffredin ac ymhlith pobl gyffredin, wedi ei goroni â gweinidogaeth o tua thair blynedd, a newidiodd lawer o’r byd yn ogystal ag arferion ac agweddau pobl di-ri. Roedd yn weinidogaeth wedi’i llenwi â chariad a chroeso oedd yn ymestyn allan at y rhai ar yr ymylon. Roedd yn galw am gyfiawnder wedi’i wreiddio mewn pryder dirfawr am y tlodion, y cleifion, y gorthrymedig a’r rhai bregus. Roedd yn weinidogaeth a gyrhaeddodd at bobl a ystyriwyd yn rhy wahanol neu’n rhy heriol i gael eu cynnwys a chymryd rhan yn y gymdeithas ‘normal’.

Nid yw gweinidogaeth o’r fath wedi ei chyfyngu i hanes – mae iddi berthnasedd dwys, heriol a pharhaus ar gyfer heddiw. Dylai’r eglwys ymgorffori ei gofynion, a’u harfer a’u hargymell i eraill. Hyd yn oed os yw’n ymddangos yn rhy aml fod yr Eglwys yn methu gwneud hyn ac yn hytrach yn ymwneud yn ormodol â’i hagenda mewnol ei hun, mae’r atyniad y byddwn yn ei alw’n ‘agenda’r Iesu’ yn parhau i fod yn fywiog, yn berthnasol ac yn ddeniadol er gwaethaf hefyd bod yn hynod heriol i rai y byddai’n well ganddynt beidio bod ynghlwm wrtho.

Nid yw’r problemau amlwg sy’n wynebu’r byd heddiw mewn gwirionedd mor wahanol i’r rhai oedd yn wynebu’r byd yn ystod gweinidogaeth yr Iesu:

  • Tlodi.
  • Rhagfarn hiliol.
  • Llacrwydd moesau rhywiol a rhagfarn ar sail cyfeiriadedd rhywiol
  • Trychinebau naturiol a thrychinebau o waith dyn
  • Newyn.
  • Trais.
  • Ffoaduriaid.
  • Anghydfod gwladol.
  • Erlyn rhai sy’n ‘wahanol’.

Gall hyn a phethau eraill sy’n amharu ar y byd a bywydau unigolion gael eu gweld a’u cydnabod mewn cymunedau ymhell i ffwrdd yn ogystal â chymunedau yn nes at adref. Mae’n hawdd teimlo’n hollol ddiymadferth ac yn gwbl ddi-rym yn wyneb pethau o’r fath, a chredu na allwn newid pethau, ac na all ‘fy mywyd unigol’ wneud dim i newid y byd.

Nid felly! Mae glan y môr yn cynnwys miliynau ar filiynau o ronynnau unigol o dywod a phob un ohonynt yn ymddangos yn ddi-nod. Ond mae pob gronyn yn bwysig fel rhan o’r dirwedd gyfan. Pe bai gan rywun amynedd i wneud hynny, byddai tynnu allan pob gronyn fesul un yn effeithio’n y pen draw ar y dirwedd. Mae hynny’n wir am eich bywyd unigol. Gallwch wneud iddo gyfrif, waeth pa mor ddi-nod rydych yn ystyried eich bywyd. Oherwydd bydd:

  • pob arwydd o gariad;
  • pob enghraifft o faddeuant;
  • pob croeso gan ddieithryn;
  • pob eiliad o ddioddefgarwch;
  • pob gair o anogaeth;
  • pob gweithred o iachau;
  • pob gair neu weithred o gefnogaeth i elusennau fel Cymorth Cristnogol sy’n ymgyrchu dros gyfiawnder

yn newid byd rhywun arall ac felly’n newid y byd ei hun er gwell.

Cofiwch effaith un bywyd unigol. Cofiwch yr un fu’n byw’r bywyd hwnnw a’r frwydr a ddechreuodd dros  gariad a chyfiawnder. Byddwch yn rhan o’i agenda, a pheidiwch byth â meddwl nad oes gan eich bywyd chi’r potensial i newid byd rhywun a newid y byd ei hun.

One Solitary Life

He was born in an obscure village
The child of a peasant woman
He grew up in another obscure village
Where he worked in a carpenter shop
Until he was thirty when public opinion turned against him

He never wrote a book
He never held an office
He never went to college
He never visited a big city
He never travelled more than two hundred miles
From the place where he was born
He did none of the things
Usually associated with greatness
He had no credentials but himself

He was only thirty three

His friends ran away
One of them denied him

Another betrayed him
He was turned over to his enemies
And went through the mockery of a trial
He was nailed to a cross between two thieves
While dying, his executioners gambled for his clothing
The only property he had on earth

When he was dead
He was laid in a borrowed grave
Through the pity of a friend

Nineteen centuries have come and gone
And today Jesus is the central figure of the human race
And the leader of mankind’s progress
All the armies that have ever marched
All the navies that have ever sailed
All the parliaments that have ever sat
All the kings that ever reigned put together
Have not affected the life of mankind on earth
As powerfully as that one solitary life

Dr James Allan Francis © 1926.