Sut ydych yn datblygu sgiliau darllen mewn addysg grefyddol?

Sut ydych yn datblygu sgiliau darllen mewn addysg grefyddol?

Mae ein meysydd llafur cytûn lleol yn cyfeirio at yr angen i  ddatblygu sgiliau cyfathrebu ein disgyblion, ac yn benodol i ‘ddefnyddio gwahanol strategaethau darllen’.  Wrth gynnal ymholiad yn seiliedig ar gwestiynau allweddol neu sylfaenol, mae dysgwyr yn gorfod:

  • ‘ymchwilio ffynonellau’ (Cyfnod Sylfaen);
  • ‘defnyddio tystiolaeth o ystod o ffynonellau yn effeithiol er mwyn cyflwyno ac ategu dadleuon a barnau’ (CA2);
  • ‘tynnu ar…amrywiaeth o ffynonellau crefyddol ac anghrefyddol gwybodus eraill, gan gynnwys disgyblaethau eraill, er mwyn casglu tystiolaeth a datblygu dadleuon priodol’ (CA3).

Mae’r Fframwaith Llythrennedd Cenedlaethol yn ymdrechu i ddisgrifio datblygiad mewn darllen ar draws y cwricwlwm gan gyfeirio at elfennau megis, canfod, dethol a defnyddio gwybodaeth ac ymateb i’r hyn y darllenwyd.  Mae hyn yn adlewyrchu ffocws profion darllen PISA (2009) ar ganfod ac adfer, integreiddio a dehongli, myfyrio a gwerthuso.

Mae canllawiau diweddar Lywodraeth Cymru yn nodi, “dylid defnyddio’r FfLlRh a’i sgiliau fel y man cychwyn a dylid cynllunio’r cwricwlwm cyfan a gwersi unigol gyda golwg ar ddatblygu’r sgiliau hynny”. 

Dyma ymateb cychwynnol rhai o athrawon Gwynedd a Môn i’r her:

Manon Griffiths, athrawes Cyfnod Sylfaen, Ysgol Llandygai, Gwynedd

gwyl-dewiCafodd y plant Meithrin a Derbyn gyfle i bori trwy’r llyfr ‘Gŵyl Dewi’ yn y Gornel Dawel yn gyntaf cyn ymyrryd a chychwyn trafod.   Pan oeddem yn barod i ymchwilio i’n cwestiwn mawr, ‘Pwy oedd Dewi Sant a sut ydym yn cofio amdano?’ defnyddiwyd un llun fel ffocws i drafodaeth.  Roeddem wedi cynllunio cyfres o gwestiynau ‘mlaen llaw, ac yn cofnodi eu hymatebion ar siart fflip:

 

 

 

 

  • Beth sy’n digwydd yn llun?
  • Pwy yw’r bobl sydd o amgylch Dewi?
  • Beth maen nhw’n wneud?  Pam wyt ti’n meddwl hyn?
  • Beth faset ti’n hoffi gofyn i Dewi?
  • Ble maen nhw wedi bod cyn dod i’r lle hwn?
  • Ble maen  nhw’n mynd nesaf?

Datblygwyd agweddau llafar pendant yn ystod y gweithgaredd hwn.  Anogwyd y plant i ddatblygu sgiliau darllen cynnar sef darllen llun. Mae hyn yn gam gychwynnol mewn sgiliau darllen er mwyn cysylltu llun â phrint ac i wybod y gwahaniaeth rhwng y ddau

Helen Morgan, athrawes a chydlynydd Dyniaethau, Ysgol Maesincla, Caernarfon

gwyl-dewi2

Mae disgyblion Blwyddyn 4 wedi defnyddio’r gyfres ‘Crefyddau’r Byd Heddiw’ er mwyn ymchwilio i’r cwestiwn, ‘Pam mae rhai prydau bwyd mor arbennig i gredinwyr?’.  Defnyddiwyd y dull jig-so fel bod pob grŵp gallu cymysg yn ymchwilio i arferion un grŵp o gredinwyr cyn rhannu eu hymchwil gyda’r grwpiau eraill.  Roedd aelodau pob grŵp yn cyd darllen yn gyntaf ac yna yn darllen y testun eto gan ddefnyddio strategaethau cip a llithr ddarllen. Roeddynt yn uwcholeuo’r testun i ddethol y wybodaeth angenrheidiol er mwyn ateb y cwestiwn a pharatoi poster gwybodaeth.  Er mwyn atgyfnerthu eu gwybodaeth a dealltwriaeth gosodais y geiriau:  Sikh, Hindŵ, Iddew a Mwslim ar bedwar wal yr ystafell ddosbarth.  Roedd rhaid i bob plentyn ddarllen cliw, e.e. “rydw i’n bwyta cig anifail sydd wedi ladd mewn ffordd arbennig, pwy ydw i?” a symud at y wal cywir

Nia Thomas, pennaeth ac athrawes CA2 (B3-6), Ysgol Ffrwd Win, Llanfaethlu, Ynys Môn

gwyl-dewi3‘Byd pwy yw hwn?’  oedd ffocws ein gwaith addysg grefyddol.  Ar ôl edrych ar Gristnogaeth roeddwn eisiau i’r plant wybod am sut oedd crefyddau eraill yn gofalu am y byd. Defnyddiwyd y gyfres ‘Crefyddau’r Byd Heddiw’.  Ymhob llyfr yn y gyfres yma mae pennod sydd yn cyfeirio at sut mae gwahanol grefyddau yn gofalu am ei gilydd ac am y byd.

Gofynnwyd i’r plant ddarllen y bennod i ddechrau. Yna gofynnwyd iddynt gymryd nodiadau ar y darnau oedd yn cyfeirio yn benodol at ofalu am y byd. Roedd hyn yn rhoi cyfle i ddatblygu sgiliau cip ddarllen a llithr ddarllen yn benodol. Defnyddiwyd y wybodaeth i ysgrifennu llythyr gan Fwslim neu Iddew (y ddwy grefydd a astudiwyd)  yn egluro eu cred ac yn ei chymharu â Christnogaeth. Defnyddiwyd y wybodaeth hefyd i lunio poster yn cymharu’r tair crefydd.

Nia Wyn Jones, athrawes ymgynghorol addysg grefyddol, CYNNAL

gwyl-dewi4Rwyf wedi ‘mentro’ a recordio fy hun yn darllen stori ar goedd!  Dewisais ddarllen y stori, ‘Amser Cyfri’r Bobl’ allan o Lyfr Mawr Straeon y Nadolig.  Profiad rhyfedd ond gobeithio bydd disgyblion CA2 yn gallu dilyn y testun wrth wrando ar y stori ar ffeil sain mp3.

 

Debbie Humphreys, athrawes ymgynghorol addysg grefyddol, CYNNAL

Roeddwn wedi paratoi cyfres o gardiau darllen fel ffynonellau cywain gwybodaeth i fy nisgyblion Blwyddyn 5.  Roeddwn am iddynt sylweddoli bod amrywiaeth yn y ffordd y mae Mwslimiaid ar draws y byd yn ymprydio adeg Ramadan ac yn dathlu Eid.  O weld bod gymaint o ysgolion yn defnyddio iPads erbyn hyn, rydym wedi addasu’r cardiau a defnyddio ‘app’ o’r enw ‘Book Creator’ i greu e-lyfr, ‘Pam mae Ramadan ac Eid yn bwysig i Fwslimiaid?’.  Hawdd wedyn oedd paratoi fersiynau ychydig yn wahanol i ddisgyblion B3/4 a B5/6.  Mae’r disgyblion hyd yn oed yn gallu darllen y wybodaeth wrth wrando ar lais oedolyn yn darllen ar goedd.  Rwy’n siŵr bydd disgyblion yn cael eu sbarduno i baratoi e-llyfrau eu hunain.

Bethan James, Ymgynghorydd Dyniaethau, CYNNAL