Addoli ar y Cyd yn yr Ysgol Uwchradd

Mae addoli ar y cyd yn ofyniad cyfreithiol sy’n seiliedig ar Ddeddf Diwygio Addysg 1988 a Chylchlythyr y Swyddfa Gymreig 10/94. Dyma’r gofynion:

  • rhaid i ysgolion ddarparu gwasanaeth addoli ar y cyd bob dydd i bob disgybl cofrestredig
  • dylai mwyafrif y cyfarfodydd addoli ar y cyd bob tymor fod yn gyfan gwbl neu’n bennaf â naws Gristnogol iddynt. Golyga hyn y dylent adlewyrchu traddodiadau eang y gred Gristnogol heb fod yn nodweddiadol o unrhyw enwad Cristnogol penodol
  • gellir cynnal gwasanaethau addoli ar y cyd ar unrhyw adeg yn ystod y diwrnod ysgol
  • gall gwasanaethau addoli ar y cyd fod i grwpiau o unrhyw faint, er enghraifft dosbarth cyfan, grŵp blwyddyn, grŵp cyfnod neu ysgol gyfan
  • dylai addoli ar y cyd roi ystyriaeth i gefndir teuluol, oedran a gallu’r disgyblion. (Estyn – Arweiniad atodol: addoli ar y cyd mewn ysgolion anenwadol. Medi 2013.)

Mae Ysgol Trecelyn yn cydymffurfio â gofynion cyfreithiol darparu gwasanaethau addoli ar y cyd i bob disgybl cofrestredig. Mae addoli ar y cyd, boed yn ystod gwasanaeth boreol neu yn amser yr athro dosbarth, yn rhoi cyfle i ddisgyblion wneud y canlynol:

  • Addoli Duw
  • Myfyrio ar werthoedd sydd o natur Gristnogol eang a’u credoau eu hunain
  • Myfyrio ar werthoedd crefyddau eraill a hefyd ar werthoedd sy’n deillio o brofiadau dynol ehangach nad ydynt yn brofiadau crefyddol yn benodol
  • Datblygu ysbryd cymunedol, ethos cyffredin a gwerthoedd cyffredin
  • Rhannu eu credoau ysbrydol cyffredin a myfyrio ar faterion moesol ac ysbrydol sy’n effeithio ar fywydau pob dydd
  • Ymateb i’r addoli a gynigir

Yn Ysgol Trecelyn, clustnodir awr bob pythefnos i’r adran Addysg Grefyddol i gynllunio a pharatoi gwasanaeth addoli ar y cyd i’r ysgol gyfan. Darperir trosolwg o themâu ar gyfer pob blwyddyn academaidd. Mae’r themâu hyn yn myfyrio ar wyliau mewn Cristnogaeth, Iddewiaeth, Islam, Hindŵaeth, Bwdhaeth a Sikhiaeth yn ogystal â digwyddiadau pwysig yn y gymuned ysgol, yn lleol, yn genedlaethol ac yn rhyngwladol.

Mae addoli ar y cyd, pan fo’n cael ei gynnal yn ystod amser yr athro dosbarth, ar gael i’r ysgol gyfan ac yn cynnwys amrywiaeth o elfennau. Er mwyn hwyluso addoli ar y cyd yn ystod amser yr athro dosbarth, mae dau wasanaeth parod ar gael mewn llyfryn i staff a disgyblion. Mae’r gwasanaethau’n cynnwys syniad a thema’r wythnos, cyflwyniad neu stori fer yn seiliedig ar y thema a syniad yr wythnos, amser i fyfyrio a gweddïo.

Mae’r amser i fyfyrio yn arbennig o bwysig i hunan arfarnu. Mae arolygwyr yn ystyried a yw disgyblion yn cael cyfleoedd i: “ddatblygu synnwyr o chwilfrydedd trwy fyfyrio ar eu bywydau a’u credoau eu hunain a phobl eraill, eu hamgylchedd a’r cyflwr dynol’ (2.3.1: darpariaeth ar gyfer iechyd a lles, gan gynnwys datblygiad ysbrydol, moesol, cymdeithasol a diwylliannol – Estyn – Arweiniad ar gyfer arolygu ysgolion uwchradd o fis Medi 2014). Yn Ysgol Trecelyn, caiff disgyblion eu hannog i wrando a myfyrio, am eiliad, ar sut mae’r gwasanaethau’n cael effaith arnynt a sut y gellid eu defnyddio ym mywydau bob dydd y disgyblion. Er enghraifft, mewn gwasanaeth ar y thema ‘heddwch’, gofynnir i’r disgyblion feddwl a ydynt yn ystyried anghenion pobl eraill cyn eu anghenion eu hunain a sut y maent, yn bersonol, yn ceisio cadw’r heddwch.

Mae’r gwasanaethau parod yn cael eu cyflwyno gan yr athro dosbarth neu gan y disgyblion eu hunain. Ond mae’r athrawon dosbarth yn ymwybodol o gefndir teuluol, oedran a gallu’r disgyblion yn eu grŵp. Mae llawer o faterion a digwyddiadau annisgwyl yn codi yn y byd yn ystod y flwyddyn y gellir eu trafod gyda’r athrawon grŵp, i ategu’r gwasanaethau a gynlluniwyd. Gall athrawon hefyd gynnwys eu syniadau, myfyrdodau a phrofiadau eu hunain yn ogystal â rhai’r disgyblion yn y broses. Er enghraifft, arweiniodd gwasanaeth ar Ramadan yn ystod tymor yr haf at gwestiynau’n ymwneud â phêl-droedwyr yn ymprydio yn ystod cystadleuaeth Cwpan Pêl-droed y Byd.

Yn Ysgol Trecelyn, rydym yn arsylwi addoli ar y cyd, a’i fonitro o dro i dro ar draws pob grŵp blwyddyn, er mwyn asesu ansawdd y cyflwyno a’r profiad mae disgyblion yn ei gael. Cyflwynir adroddiadau i’r Pennaeth a’r Corff Llywodraethu. Mae edrych yn fanwl ar addoli ar y cyd yn galluogi’r arsyllwr i wneud sylwadau pan fo’n briodol, ar p’un a yw’r gwasanaeth dan ofal athro neu ddisgybl. Mae hefyd yn rhoi cyfle iddynt wneud sylwadau ar elfennau penodol, e.e. a gynhaliwyd trafodaeth yn seiliedig ar y thema ac ar gynnwys y gwasanaeth ac a oedd y disgyblion yn gallu meddwl, yn ystod yr amser myfyrio, sut y gallai’r gwasanaeth gael effaith arnynt ac ar eu bywydau bob dydd.

Mae gan ddisgyblion a staff Ysgol Trecelyn agwedd gadarnhaol at addoli ar y cyd. Roedd yn amlwg o’r sylwadau bod addoli ar y cyd yn rhan annatod o gyfnodau dosbarth. Mae’r disgyblion yn deall proses y gwasanaethau ac yn ymateb yn dda, trwy gymryd rhan a pharchu ei gilydd.

Helen Bartley

Pennaeth Astudiaethau Crefyddol

Ysgol Trecelyn